Avustralya’nın resmî müzik listelerinde yapay zekâ tarafından üretilen eserlere yönelik yeni dönem başladı. Avustralya Kayıt Endüstrisi Birliği (ARIA), büyük ölçüde ya da tamamen üretken yapay zekâ sistemleriyle hazırlanan şarkıların listelerde yer alamayacağını açıkladı.
Yeni düzenleme, müzik üretiminde yapay zekâ kullanımının hızla yaygınlaştığı bir dönemde geldi. Son aylarda dijital platformlarda, radyo yayınlarında ve müzik listelerinde yapay zekâ destekli parçaların görünürlüğünün artması, bir eserin başarısında insan emeğinin ne ölçüde bulunduğu konusunda tartışma yaratmıştı.
ARIA, değişikliğin yalnızca yeni teknolojileri dışlamaya yönelik olmadığını belirtiyor. Kuruma göre amaç, yapay zekânın yaratım sürecinde yardımcı bir araç olarak kullanılabildiği, ancak sanatçının temel katkısının korunduğu bir ölçüt oluşturmak. Bu yaklaşım doğrultusunda, üretim sürecinde yapay zekâdan yararlanılan her kayıt otomatik olarak listelerden çıkarılmayacak.
İnsan katkısı temel ölçüt olacak
Yeni kurallara göre bir parçanın listeye kabul edilebilmesi için şarkının söz ve bestesinin insanlar tarafından oluşturulması, ana vokalin ve temel enstrümanların insan müzisyenlerce icra edilmesi gerekiyor. Yapay zekânın mastering, ses düzenleme ya da prodüksiyona yardımcı teknik işlemlerde kullanılması ise tek başına engel sayılmayacak.
Sanatçıların, kayıtlarını liste değerlendirmesine sunarken yapay zekâ kullanımını beyan etmesi gerekecek. Daha sonra bir parçanın açıklanandan daha yoğun biçimde yapay zekâyla üretildiğinin ortaya çıkması hâlinde ARIA’nın liste sıralamasını geriye dönük olarak değiştirebileceği belirtiliyor. Gerekli durumlarda sanatçı ve temsilcilerinin karara itiraz ederek eserin uygunluğunu gösteren kanıtlar sunmasına da izin verilecek.
| Uygulama | ARIA’nın yaklaşımı |
| İnsanların yazdığı ve icra ettiği şarkıda yapay zekâ desteği | Listeye uygun olabilir |
| Yapay zekâ destekli mastering ve ses düzenleme | İzin verilen kullanım kapsamında |
| Tamamen ya da ağırlıklı olarak yapay zekâyla üretilen kayıt | Listeye uygun değil |
| Yapay zekâ kullanımının beyan edilmemesi | İnceleme ve itiraz sürecine konu olabilir |
Tartışmayı tetikleyen parça
Düzenleme öncesinde Avustralyalı DJ Josh Fawaz’ın, Madonna’nın “Like A Prayer” adlı eserine hazırladığı yapay zekâ destekli yorum müzik gündeminin merkezine yerleşmişti. Parçanın ARIA dans single listesinde zirveye, genel listede ise ikinci sıraya kadar yükselmesi, yapay zekâyla üretilen müziğin geleneksel liste sistemlerine nasıl dâhil edilmesi gerektiği sorusunu gündeme getirdi.
Spotify’da 48 milyondan fazla dinlenmeye ulaşan kayıtla ilgili tartışmaların ardından parçanın künyesine, üretim sürecinde üretken yapay zekâ kullanıldığına dair bilgi eklendi. Bu gelişme, dinleyicilerin bir eserin arkasındaki üretim yöntemini bilme hakkı ve platformların şeffaflık sorumluluğu konularındaki tartışmayı da büyüttü.
ARIA İcra Kurulu Başkanı Annabelle Herd, sanatçıların yapay zekâ araçlarını zaten kullandığını ve listelerin teknolojik gelişmelere uyum sağlayabileceğini söyledi. Ancak Herd’e göre sanatçıların kayıtlarından yararlanılarak bütünüyle oluşturulan eserler, insan yaratıcılığının desteklendiği yapımlardan farklı değerlendirilmeli.
Herd, lisanssız yapay zekâ üretimlerinin ödüllendirildiği bir liste sisteminin, kayıtlı müziği temsil eden kurumların temel işlevini zayıflatabileceği görüşünü savundu. ARIA’nın yaklaşımı, müzik üretiminde kullanılan teknolojiden çok, eserin yaratılmasında insan katkısının belirleyici olup olmadığına odaklanıyor.
Spotify da etiketleme hazırlığında
Yapay zekâ ile üretilen müziğin ayırt edilmesi konusunda yalnızca Avustralya’daki liste kuralları değişmiyor. Spotify’ın da dinleyicilerin yapay zekâ kullanımı bulunan sanatçı profillerini daha kolay tanıyabilmesi için yeni bir etiketleme sistemi üzerinde çalıştığı belirtiliyor.
Platformun eylül ayından itibaren bazı profillerde “AI Persona” ibaresini kullanmaya başlaması bekleniyor. Bu profillerin Spotify’ın editoryal ve algoritmik önerilerinde daha sınırlı görünürlük elde etmesi planlanıyor. Böylece gerçek müzisyenlerin ve insan emeği ağırlıklı üretimlerin platform içindeki keşfedilebilirliğinin artırılması amaçlanıyor.
Spotify, yapay zekâ araçlarının düşük kaliteli ve yanıltıcı içerik üretimini kolaylaştırması nedeniyle son 12 ayda 75 milyon spam parçayı kaldırdığını açıklamıştı. Platformların bir yandan yeni üretim teknolojilerine alan açarken diğer yandan sahte yayınlar, yapay dinlenmeler ve telif ihlalleriyle mücadele etmeye çalışması, müzik sektöründeki dönüşümün en tartışmalı başlıkları arasında yer alıyor.